คำอธิบาย

FLAXSEED OIL POWDER

นวัตกรรมน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในรูปแบบผง

FLAXSEED OIL POWDER คือการพัฒนาน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ให้อยู่ในรูปแบบผง ด้วยเทคโนโลยีห่อหุ้มน้ำมันเป็นไมโครแคปซูล (Microencapsulation) ซึ่งมีหยดน้ำมันขนาดเล็กระดับนาโนกระจายอยู่ภายใน เพื่อปรับปรุงคุณสมบัติของน้ำมันให้เหมาะกับการใช้งานในผลิตภัณฑ์มากขึ้นโดยทั่วไป น้ำมันแฟลกซ์เป็นแหล่งของกรดไขมันโอเมก้า-3 จากพืชที่มีคุณค่า แต่มีข้อจำกัดในด้านความเสถียรและการนำไปใช้งานในสูตรที่เป็นน้ำ การพัฒนาให้อยู่ในรูปแบบผงจึงช่วยให้สามารถนำวัตถุดิบชนิดนี้ไปใช้งานได้สะดวกขึ้น และรองรับการพัฒนาในระดับอุตสาหกรรม

FLAXSEED OIL POWDER จึงเป็นตัวอย่างของการปรับวัตถุดิบจากธรรมชาติ ให้สามารถนำไปใช้ได้จริงในผลิตภัณฑ์ยุคใหม่

อ่านเพิ่มเติม: น้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ (Flaxseed Oil) คืออะไร: สรรพคุณ ต่างจากน้ำมันปลาอย่างไร และการผลิตซอฟต์เจลสำหรับแบรนด์อาหารเสริม — ความต่างระหว่าง ALA กับ EPA/DHA วิธีคุมความคงตัวของน้ำมัน และสิ่งที่ต้องเตรียมกับ อย. ก่อนผลิตซอฟเจล

จากน้ำมัน สู่รูปแบบผงที่ใช้งานได้ง่าย

แม้ว่าน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์จะมีคุณค่าทางโภชนาการสูง แต่ในกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ น้ำมันยังมีข้อจำกัดหลายด้าน เช่น การผสมในสูตรน้ำได้ยาก การควบคุมปริมาณการใช้ และความไวต่อสภาพแวดล้อม

รูปแบบผงจึงเป็นแนวทางหนึ่งที่ช่วยแก้ปัญหาเหล่านี้ โดยทำให้น้ำมันสามารถอยู่ในรูปแบบที่

  • ชั่งและผสมได้ง่าย
  • กระจายตัวในน้ำได้ดีขึ้น
  • และสะดวกต่อการพัฒนาในสูตรที่หลากหลาย

การเปลี่ยนรูปแบบนี้ช่วยให้วัตถุดิบสามารถนำไปใช้งานได้จริงมากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มและอาหารเสริม

FLAXSEED OIL POWDER นวัตกรรมน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในรูปแบบผง

FLAXSEED OIL POWDER CERTIFIED MARK

Deeptech IP Tech
Nano IP Tech
Cold Processed IP Tech

Flaxseed Oil Powder คืออะไร ต่างจากผงเมล็ดแฟลกซ์อย่างไร

ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ (Flaxseed Oil Powder) คือ สารสกัดจากเมล็ดแฟลกซ์ในรูปน้ำมันที่ถูกห่อหุ้มด้วยสารเคลือบเกรดอาหาร แล้วทำแห้งจนกลายเป็นผงละเอียดที่ไหลได้ หยิบชั่งได้ และผสมกับน้ำได้ ภายในผงแต่ละอนุภาคมีหยดน้ำมันขนาดเล็กจำนวนมากฝังอยู่ในเนื้อของสารห่อหุ้ม เทคนิคนี้เรียกว่า การห่อหุ้มระดับไมโคร (Microencapsulation) วิธีทำแห้งที่ใช้มากที่สุดในอุตสาหกรรมคือ การทำแห้งแบบพ่นฝอย (Spray Drying) อีกวิธีที่ใช้เมื่อต้องการลดความร้อนให้มากที่สุดคือ การทำแห้งแบบแช่เยือกแข็ง (Freeze Drying) TIBD ผลิตผงน้ำมันได้ทั้งสองวิธี

เมล็ดแฟลกซ์ (Flaxseed หรือ Linseed) มาจากต้นแฟลกซ์ Linum usitatissimum L. วงศ์ Linaceae พืชชนิดเดียวกับที่ใช้ทำเส้นใยลินิน คำว่า “แฟลกซ์ซีด” “ลินสีด” และ “เมล็ดแฟลกซ์” จึงหมายถึงเมล็ดชนิดเดียวกัน คุณค่าหลักของเมล็ดแฟลกซ์มีสามส่วน คือ น้ำมันที่อุดมด้วยกรดแอลฟา-ไลโนเลนิก (Alpha-Linolenic Acid, ALA) ใยอาหาร และสารกลุ่มลิกแนน (Lignan)

สิ่งที่คนมักสับสนคือ ผงเมล็ดแฟลกซ์ (Flaxseed Powder หรือ Ground Flaxseed) กับ ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ (Flaxseed Oil Powder) ผงเมล็ดแฟลกซ์คือเมล็ดที่บดทั้งเมล็ด จึงมีทั้งใยอาหาร โปรตีน และน้ำมันปนกัน เหมาะกับการโรยอาหารหรือทำขนมอบ ส่วนผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์คือการแยกเฉพาะน้ำมันออกมาก่อน แล้วนำไปห่อหุ้มเป็นผง ทำให้ควบคุมปริมาณน้ำมันและ ALA ต่อกรัมได้แม่นยำกว่า และละลายหรือกระจายตัวในน้ำได้ดีกว่า จึงเหมาะกับงานพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์ในระดับอุตสาหกรรมมากกว่า

สารสำคัญในสารสกัดจากเมล็ดแฟลกซ์มีอะไรบ้าง

น้ำมันที่บีบเย็นจากเมล็ดแฟลกซ์มี ALA เป็นกรดไขมันหลัก ALA คือกรดไขมันโอเมก้า-3 สายสั้นที่มีคาร์บอน 18 อะตอมและพันธะคู่ 3 ตำแหน่ง ร่างกายมนุษย์สร้างเองไม่ได้ จึงต้องได้รับจากอาหาร น้ำมันเมล็ดแฟลกซ์จึงถูกจัดเป็นหนึ่งในแหล่ง ALA จากพืชที่เข้มข้นที่สุด นอกจากนี้ยังมีกรดไลโนเลอิก (โอเมก้า-6) กรดโอเลอิก (โอเมก้า-9) และสารต้านออกซิเดชันตามธรรมชาติในปริมาณน้อย

สิ่งที่ควรรู้คือ สารแต่ละตัวในเมล็ดแฟลกซ์อยู่คนละส่วนกัน ใยอาหารและลิกแนนส่วนใหญ่จะค้างอยู่ในกากหลังบีบน้ำมัน ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์จึงเป็นแหล่งของ ALA เป็นหลัก ไม่ใช่แหล่งใยอาหาร แบรนด์ที่ต้องการจุดขายเรื่องใยอาหารหรือลิกแนนควรเลือกผงเมล็ดแฟลกซ์หรือสารสกัดลิกแนนแทน ตารางด้านล่างสรุปว่าสารสำคัญแต่ละตัวอยู่ที่ใด

สารสำคัญ กลุ่มสาร อยู่ในส่วนไหนของเมล็ด อยู่ในผงน้ำมันหรือไม่
กรดแอลฟา-ไลโนเลนิก (ALA) กรดไขมันโอเมก้า-3 สายสั้น (C18:3) น้ำมัน มี (สารหลัก)
กรดไลโนเลอิก (LA) กรดไขมันโอเมก้า-6 น้ำมัน มี
กรดโอเลอิก กรดไขมันโอเมก้า-9 น้ำมัน มี
โทโคฟีรอลและโพลีฟีนอล สารต้านออกซิเดชันตามธรรมชาติ น้ำมันมีน้อย · กากมีมากกว่า มีน้อย (เติมเพิ่มได้)
ลิกแนน (SDG) สารกลุ่มโพลีฟีนอล เปลือกและเนื้อเมล็ด แทบไม่มี
ใยอาหารและเมือก (Mucilage) คาร์โบไฮเดรต เปลือกและเนื้อเมล็ด ไม่มี
เมล็ดแฟลกซ์ น้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในขวดสีชา และผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์

ทำไมต้องเปลี่ยนน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ให้เป็นผง

น้ำมันเมล็ดแฟลกซ์มีข้อจำกัดสองเรื่องที่ทำให้ใช้งานในสูตรผลิตภัณฑ์ได้ยาก เรื่องแรกคือ ความไวต่อการเกิดออกซิเดชัน เพราะ ALA มีพันธะคู่ 3 ตำแหน่ง เมื่อสัมผัสออกซิเจน แสง และความร้อน จะเกิดสารเปอร์ออกไซด์ในช่วงแรก แล้วสลายเป็นสารกลุ่มอัลดีไฮด์ที่ให้กลิ่นหืนและรสขมในช่วงหลัง น้ำมันที่หืนแล้วนอกจากจะเสียกลิ่นรส ยังทำให้ปริมาณ ALA ที่ระบุบนฉลากลดลงด้วย

เรื่องที่สองคือ น้ำมันไม่ผสมกับน้ำ ถ้าเติมน้ำมันลงในเครื่องดื่มผงชงหรือเครื่องดื่มพร้อมดื่ม จะเห็นคราบน้ำมันลอยหน้า ผสมลงผงแห้งก็จับตัวเป็นก้อน ชั่งตวงในสายการผลิตได้ไม่แม่น และทำความสะอาดเครื่องยาก การห่อหุ้มน้ำมันให้กลายเป็นผงจึงแก้ปัญหาทั้งสองเรื่องพร้อมกัน คือ มีผนังกั้นระหว่างน้ำมันกับอากาศ และเปลี่ยนน้ำมันให้มีพฤติกรรมเหมือนผงทั่วไปที่ชั่ง ผสม และบรรจุได้ด้วยเครื่องจักรเดิมของโรงงาน

เปรียบเทียบน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในชามแก้วกับผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ พร้อมเมล็ดแฟลกซ์และช้อนไม้

Microencapsulation คืออะไร และผงน้ำมันผลิตอย่างไร

การผลิตผงน้ำมันมี 4 ขั้นหลัก ขั้นที่ 1 บีบเย็น (Cold Pressing) สกัดน้ำมันจากเมล็ดแฟลกซ์ด้วยแรงอัดโดยไม่ใช้ความร้อนสูงและไม่ใช้ตัวทำละลาย เพื่อลดการเสื่อมของกรดไขมันตั้งแต่ต้นทาง ขั้นที่ 2 ทำอิมัลชัน (Emulsification) ละลายสารห่อหุ้มในน้ำ แล้วเติมน้ำมันและปั่นด้วยแรงเฉือนสูงหรือเครื่องโฮโมจีไนเซอร์ความดันสูง ให้น้ำมันแตกเป็นหยดเล็กระดับนาโนถึงไมครอนกระจายอยู่ในน้ำ ขนาดหยดยิ่งเล็กและสม่ำเสมอ อิมัลชันยิ่งคงตัวและห่อหุ้มได้ดี

ขั้นที่ 3 ทำแห้ง เลือกได้สองวิธี วิธีแรกคือ การทำแห้งแบบพ่นฝอย (Spray Drying) พ่นอิมัลชันเป็นละอองเล็กเข้าไปในลมร้อน น้ำระเหยออกภายในไม่กี่วินาที สารห่อหุ้มจะแข็งตัวกลายเป็นผนังล้อมรอบหยดน้ำมันจำนวนมากภายในอนุภาคเดียว ผลที่ได้คือไมโครแคปซูลขนาดหลายไมครอน วิธีที่สองคือ การทำแห้งแบบแช่เยือกแข็ง (Freeze Drying) แช่อิมัลชันให้แข็งตัว แล้วดึงน้ำออกด้วยการระเหิดภายใต้สุญญากาศที่อุณหภูมิต่ำ จากนั้นบดเป็นผง ขั้นที่ 4 บรรจุและคุมคุณภาพ คัดขนาดผง ตรวจคุณภาพ แล้วบรรจุในถุงกันแสงกันอากาศ ไล่อากาศด้วยไนโตรเจนหรือบรรจุแบบสุญญากาศ

งานวิจัยของ Liu และคณะ (2024) เป็นตัวอย่างที่เห็นภาพชัด ทีมวิจัยทำหยดน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ที่เคลือบด้วยโปรตีนกลูเตนให้มีขนาดราว 320–400 นาโนเมตร แล้วพ่นแห้งได้ไมโครแคปซูลขนาด 4–26 ไมโครเมตรที่มีหยดน้ำมันหลายหยดอยู่ข้างใน คำว่า “นาโน” และ “ไมโคร” ในงานผงน้ำมันจึงหมายถึงคนละระดับของโครงสร้างเดียวกัน คือหยดน้ำมันระดับนาโนที่อยู่ภายในแคปซูลระดับไมโคร

แผนภาพขั้นตอนผลิตผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ 4 ขั้น บีบเย็น ทำอิมัลชัน ทำแห้งแบบพ่นฝอย (Spray Drying) หรือแช่เยือกแข็ง (Freeze Drying) และบรรจุตรวจคุณภาพ

Spray Drying กับ Freeze Drying ต่างกันอย่างไร และการพ่นแห้งเปลี่ยนคุณสมบัติของน้ำมันไหม

คำถามที่แบรนด์ถามบ่อยคือ ความร้อนในเครื่องพ่นแห้งจะทำให้น้ำมันเมล็ดแฟลกซ์เปลี่ยนไปหรือไม่ คำตอบจากงานวิจัยคือ องค์ประกอบของน้ำมันแทบไม่เปลี่ยน แม้ลมที่เข้าเครื่องจะร้อน แต่ละอองที่ยังเปียกอยู่จะมีอุณหภูมิต่ำกว่าลมมาก เพราะน้ำที่ระเหยดึงความร้อนออกไป และน้ำมันอยู่ในเครื่องเพียงไม่กี่วินาที Barroso และคณะ (2014) พ่นแห้งน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์บีบเย็นกับแป้งดัดแปร แล้วพบว่าองค์ประกอบกรดไขมันรวมถึง ALA ไม่เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ

สิ่งที่เปลี่ยนได้คือ ระดับการเกิดออกซิเดชัน โดยเฉพาะน้ำมันส่วนที่เกาะอยู่ที่ผิวอนุภาค Wang และคณะ (2022) พบว่าผงที่ทำด้วย Spray Drying เกิดออกซิเดชันมากกว่าผงที่ทำด้วย Freeze Drying จากสูตรเดียวกัน ปัจจัยที่คุมได้คือ อุณหภูมิลมเข้าและลมออก ชนิดสารห่อหุ้ม ขนาดหยดน้ำมัน การเติมสารต้านออกซิเดชัน และการตรวจค่าเปอร์ออกไซด์กับค่าพารา-อะนิซิดีนทั้งก่อนและหลังทำแห้ง

TIBD ผลิตผงน้ำมันได้ทั้งสองวิธี จึงเลือกวิธีตามโจทย์ของผลิตภัณฑ์ได้ ถ้าต้องการผงที่ไหลดีและผลิตปริมาณมากเพื่อใช้ในผงชง แคปซูล หรืออาหาร Spray Drying คุ้มค่ากว่า ถ้าสูตรไวต่อความร้อนเป็นพิเศษ หรือเป็นผลิตภัณฑ์พรีเมียมที่ต้องการลดการสัมผัสความร้อนให้มากที่สุด Freeze Drying เหมาะกว่า ตารางด้านล่างสรุปความต่างของทั้งสองวิธี

หัวข้อ Spray Drying (พ่นฝอย) Freeze Drying (แช่เยือกแข็ง)
หลักการ พ่นอิมัลชันเป็นละอองในลมร้อน น้ำระเหยในไม่กี่วินาที แช่อิมัลชันให้แข็ง แล้วระเหิดน้ำออกภายใต้สุญญากาศ
ความร้อนที่น้ำมันได้รับ มีความร้อน แต่สัมผัสเพียงไม่กี่วินาที อุณหภูมิต่ำตลอดกระบวนการ
องค์ประกอบกรดไขมัน แทบไม่เปลี่ยน (Barroso 2014) แทบไม่เปลี่ยน
ความเสี่ยงการหืน สูงกว่า ต้องคุมอุณหภูมิและน้ำมันที่ผิว ต่ำกว่าในงานเปรียบเทียบ (Wang 2022)
ลักษณะผง อนุภาคทรงกลมเล็ก ไหลดี เป็นแผ่นหรือก้อนพรุน ต้องบดย่อย
การผลิตและต้นทุน ต่อเนื่อง เหมาะกับปริมาณมาก ต้นทุนต่อกิโลกรัมต่ำกว่า ทำเป็นรอบ ใช้เวลานานกว่า ต้นทุนสูงกว่า
เหมาะกับ ผงชง แคปซูล เม็ดอัด อาหาร สูตรที่ไวต่อความร้อน ผลิตภัณฑ์พรีเมียม

สารห่อหุ้ม (Wall Material) ชนิดไหนที่มีงานวิจัยรองรับ

สารห่อหุ้มเป็นตัวกำหนดคุณภาพของผงน้ำมันมากที่สุด ทั้งประสิทธิภาพการห่อหุ้ม ความคงตัว การละลาย และฉลากของผลิตภัณฑ์ปลายทาง เช่น ถ้าใช้โปรตีนนมก็ต้องแจ้งสารก่อภูมิแพ้ ถ้าต้องการวางตลาดวีแกนก็ต้องเลือกโปรตีนพืชหรือคาร์โบไฮเดรตล้วน งานวิจัยเกี่ยวกับการห่อหุ้มน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการมีสารห่อหุ้มหลายกลุ่ม ดังตารางนี้

สารห่อหุ้ม สิ่งที่งานวิจัยพบ เหมาะกับ งานวิจัย
แป้งดัดแปร (Modified Starch) ผงคงตัวดีกว่าน้ำมันดิบ กรดไขมันไม่เปลี่ยนหลังห่อหุ้ม ใช้ในผงเสริมอาหารได้ ผงชงทั่วไป วีแกน Barroso 2014
กัมอารบิก / มอลโทเด็กซ์ทริน กัมอารบิกห่อหุ้มได้ดีกว่าและคงตัวกว่า น้ำมันเมล็ดแฟลกซ์คงตัวกว่าน้ำมันปลาในสูตรเดียวกัน เครื่องดื่ม ผงชง Akram 2021
โปรตีนเวย์ + อัลจิเนต (สองชั้น) ประสิทธิภาพการห่อหุ้มสูงสุดราว 84% ค่าเปอร์ออกไซด์คงที่ระหว่างเก็บเย็น 6 เดือน ผลิตภัณฑ์นม (มีสารก่อภูมิแพ้นม) Fioramonti 2019
ไคโตซาน + มอลโทเด็กซ์ทริน ประสิทธิภาพการห่อหุ้มสูงสุดราว 89% ค่า PV และ AV ต่ำกว่าน้ำมันเปล่าระหว่างเก็บ 30 วัน งานที่ไม่ต้องการโปรตีนนม Kanwal 2021
โปรตีนถั่วเลนทิล + คาราจีแนน อิมัลชันคงตัว 100% ที่ 48 ชั่วโมง ผงแบบ Freeze Drying คงตัวกว่าแบบ Spray Drying ผลิตภัณฑ์จากพืช วีแกน Wang 2022
กลูเตนข้าวสาลี (Coacervation) ประสิทธิภาพการห่อหุ้ม 90–94% บรรจุน้ำมันได้ 60–80% ทนออกซิเดชันดีขึ้นในการเก็บแบบเร่ง 30 วัน ผงน้ำมันเข้มข้นจากพืช (มีกลูเตน) Liu 2024
เฮมิเซลลูโลสจากไม้ ประสิทธิภาพการห่อหุ้มสูงกว่ากัมอารบิกในสัดส่วนเดียวกัน ช่วยกันออกซิเดชันระหว่างทำแห้ง สารห่อหุ้มทางเลือกที่ยั่งยืน Ho 2023
โปรตีนไฮโดรไลเซตจากเมล็ดคาร็อบ (หลายชั้น) ประสิทธิภาพการห่อหุ้มเพิ่มขึ้นถึง 12% และความคงตัวดีขึ้นทั้งระหว่างผลิตและเก็บ ผลิตภัณฑ์วีแกน França 2024

ภาพรวมจากงานทบทวนวรรณกรรมเชิงระบบของการห่อหุ้มน้ำมันโอเมก้า-3 (Khoshnoudi-Nia และคณะ 2022) พบว่า Spray Drying เป็นวิธีที่ใช้มากที่สุด และสารห่อหุ้มแบบผสมโปรตีนกับคาร์โบไฮเดรตให้ประสิทธิภาพการห่อหุ้มดีที่สุดโดยรวม ข้อสรุปนี้สอดคล้องกับงานของน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในตาราง

ผงน้ำมันคงตัวกว่าน้ำมันจริงไหม สิ่งที่งานวิจัยพบ

งานวิจัยส่วนใหญ่ยืนยันว่า การห่อหุ้มช่วยชะลอการเกิดออกซิเดชันของน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ได้จริงเมื่อเทียบกับน้ำมันเปล่า เช่น Barroso และคณะ (2014) ห่อหุ้มน้ำมันบีบเย็นด้วยแป้งดัดแปร พบว่าองค์ประกอบกรดไขมันไม่เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญหลังการห่อหุ้ม ผงมีความคงตัวต่อออกซิเดชันดีกว่าน้ำมันดิบ และการเก็บแบบสุญญากาศป้องกันการหืนของผงได้ ส่วน Fioramonti และคณะ (2019) ใช้โปรตีนเวย์ร่วมกับอัลจิเนตแบบสองชั้น ได้ค่าเปอร์ออกไซด์ที่ค่อนข้างคงที่ระหว่างเก็บที่ -18 และ 4 องศาเซลเซียสนาน 6 เดือน และที่ 20 องศาเซลเซียสนาน 6 สัปดาห์ โดยไม่เกินเกณฑ์ของน้ำมันบีบเย็น

แต่ผลไม่ได้ดีทุกกรณี Wang และคณะ (2022) พบว่าผงที่ทำด้วย Spray Drying เกิดออกซิเดชันมากกว่าน้ำมันที่ไม่ผ่านกระบวนการ เพราะผลของความร้อนในขั้นทำแห้ง ขณะที่ผงที่ทำแห้งแบบแช่เยือกแข็ง (Freeze Drying) คงตัวกว่า ข้อนี้ชี้ว่าสูตรอิมัลชัน อุณหภูมิทำแห้ง และสารห่อหุ้มต้องออกแบบคู่กันเสมอ การบอกว่า “เป็นผงแล้วจะไม่หืน” จึงไม่ถูกต้อง

อีกแนวทางที่น่าสนใจคือการใช้สารต้านออกซิเดชันจากเมล็ดแฟลกซ์เอง Drozłowska และคณะ (2021) เติมสารสกัดจากกากเมล็ดแฟลกซ์หลังบีบน้ำมันลงในผงที่ทำแห้งแบบพ่นฝอย พบว่าช่วยเพิ่มความคงตัวของน้ำมันได้ โดยเฉพาะในสูตรที่มีน้ำมันสูง แนวทางนี้ใช้ประโยชน์จากผลพลอยได้ของโรงบีบน้ำมันโดยตรง ทำให้เล่าเรื่องการใช้วัตถุดิบอย่างคุ้มค่า (Zero Waste) ได้ด้วย

แผนภาพโครงสร้างไมโครแคปซูลผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ หยดน้ำมันระดับนาโนในผนังสารห่อหุ้ม และน้ำมันที่ผิว

มาตรฐานและการควบคุมคุณภาพ: ควรขออะไรในใบรับรองผลการวิเคราะห์

ผงน้ำมันมีตัวชี้วัดคุณภาพมากกว่าน้ำมันทั่วไป เพราะต้องดูทั้งคุณภาพของน้ำมันข้างในและคุณภาพของผงข้างนอก เมื่อเลือกผู้ผลิตวัตถุดิบ แบรนด์ควรขอใบรับรองผลการวิเคราะห์ (Certificate of Analysis, CoA) ที่ครอบคลุมรายการต่อไปนี้ และขอให้ระบุวิธีทดสอบกับห้องปฏิบัติการที่ตรวจ ตัวเลขเกณฑ์ยอมรับให้กำหนดร่วมกันตามประเภทผลิตภัณฑ์ปลายทาง

เกณฑ์ที่ใช้อ้างอิงได้สำหรับน้ำมันที่อยู่ข้างใน คือมาตรฐานโคเด็กซ์สำหรับน้ำมันพืช (Codex CXS 210-1999) ซึ่งกำหนดค่าเปอร์ออกไซด์ของน้ำมันบีบเย็นไว้ไม่เกิน 15 มิลลิอิควิวาเลนต์ออกซิเจนต่อกิโลกรัม ส่วนผงต้องดูความชื้นและค่ากิจกรรมของน้ำ (Water Activity) ให้อยู่ในช่วงที่ผงไม่จับตัวและไม่เร่งการหืน

ตัวชี้วัด บอกอะไร ทำไมสำคัญ
ปริมาณน้ำมันทั้งหมด (Oil Load) น้ำมันกี่เปอร์เซ็นต์ในผง ใช้คำนวณปริมาณที่ต้องใส่ในสูตร
ประสิทธิภาพการห่อหุ้ม (Encapsulation Efficiency) / น้ำมันที่ผิว (Surface Oil) สัดส่วนน้ำมันที่อยู่ข้างในเทียบกับที่เกาะผิวผง น้ำมันที่ผิวหืนเร็วที่สุดและทำให้ผงจับตัว
องค์ประกอบกรดไขมัน (GC-FAME) ปริมาณ ALA ต่อกรัมผง ยืนยันตัวเลขบนฉลากโภชนาการ
ค่าเปอร์ออกไซด์ (Peroxide Value, PV) ออกซิเดชันช่วงแรก ตรวจรับวัตถุดิบและติดตามระหว่างเก็บ
ค่าพารา-อะนิซิดีน (p-Anisidine Value) ออกซิเดชันช่วงหลัง (อัลดีไฮด์) ดูประวัติการหืนที่ค่า PV มองไม่เห็น
ความชื้นและค่ากิจกรรมของน้ำ (Moisture / aw) น้ำที่เหลือในผง คุมการจับตัวเป็นก้อนและความคงตัว
ขนาดอนุภาคและการละลาย ผงละเอียดแค่ไหน กระจายในน้ำดีไหม กำหนดว่าใช้กับเครื่องดื่มหรือเม็ดอัดได้
จุลินทรีย์และโลหะหนัก ความปลอดภัยของวัตถุดิบ เป็นข้อกำหนดของวัตถุดิบอาหารและการขึ้นทะเบียน

นำผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ไปใช้ในผลิตภัณฑ์อะไรได้บ้าง

งานทบทวนวรรณกรรมของ Goyal และคณะ (2014) รวบรวมการใช้เมล็ดแฟลกซ์และน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในอาหารหลายกลุ่ม ทั้งขนมอบ น้ำผลไม้ นมและผลิตภัณฑ์นม มัฟฟิน และพาสต้าแห้ง รูปแบบผงช่วยให้ใช้งานในกลุ่มเหล่านี้ง่ายขึ้นมาก เพราะผสมรวมกับส่วนผสมแห้งอื่นได้ทันที และ Barroso และคณะ (2014) ทดลองใส่ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแบบผง ได้คะแนนการยอมรับทางประสาทสัมผัสอยู่ในระดับปานกลางถึงดีทุกด้าน

สำหรับแบรนด์ในประเทศไทย กลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์เข้าไปเสริมได้ มีดังนี้

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแบบผงชงและซอง เช่น ผงชงโปรตีนพืช ผงชงโอเมก้า-3 จากพืช (Omega-3 Powder) และผงชงสำหรับกลุ่มวีแกน
  • แคปซูลแข็งและเม็ดอัด ผงไหลได้จึงบรรจุแคปซูลหรือตอกเม็ดร่วมกับวัตถุดิบอื่นได้ ต่างจากน้ำมันที่ต้องใช้ซอฟต์เจล
  • เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ (Functional Beverage) ทั้งแบบผงชงพร้อมดื่มและแบบพร้อมดื่ม โดยต้องทดสอบการกระจายตัว กลิ่น และความคงตัวในสูตรจริง
  • อาหารและขนมอบ เช่น ซีเรียล กราโนล่า ขนมปัง คุกกี้ และผลิตภัณฑ์ทดแทนนมจากพืช
  • วัตถุดิบอาหารเสริมสำหรับโรงงานรับจ้างผลิต (OEM) ที่ต้องการวัตถุดิบโอเมก้า-3 จากพืชซึ่งชั่งและผสมได้ด้วยเครื่องจักรเดิม
แผนภาพเปรียบเทียบน้ำมันเหลวกับผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ และการนำไปใช้ในผงชง แคปซูล เครื่องดื่ม อาหาร และ OEM
ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในผลิตภัณฑ์ เครื่องดื่มจากพืช ซองผงชง แคปซูล และกราโนล่า

ข้อควรระวังและข้อจำกัดที่แบรนด์ต้องรู้

ALA ไม่เท่ากับ EPA และ DHA ร่างกายเปลี่ยน ALA ไปเป็นโอเมก้า-3 สายยาวได้ในปริมาณจำกัด และเปลี่ยนเป็น DHA ได้ต่ำมากในคนส่วนใหญ่ (Burdge และ Calder 2005 · Baker และคณะ 2016) จึงควรวางผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์เป็นแหล่งโอเมก้า-3 จากพืช ไม่ควรสื่อว่าใช้แทนน้ำมันปลาได้ทุกด้าน รายละเอียดเรื่องนี้อธิบายไว้ในบทความ น้ำมันเมล็ดแฟลกซ์คืออะไร ต่างจากน้ำมันปลาอย่างไร

คำกล่าวอ้างบนฉลากและโฆษณา ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารในประเทศไทยกล่าวอ้างเรื่องรักษา บรรเทา หรือป้องกันโรคไม่ได้ การกล่าวอ้างทางสุขภาพต้องเป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขและได้รับอนุญาตจาก อย. ก่อน ควรเริ่มจากข้อเท็จจริงด้านองค์ประกอบ เช่น ปริมาณ ALA ต่อหน่วยบริโภคที่ตรวจวัดได้จริง

สารห่อหุ้มอาจเป็นสารก่อภูมิแพ้ เช่น โปรตีนนม โปรตีนถั่วเหลือง หรือกลูเตนจากข้าวสาลี ต้องตรวจสอบสูตรและแสดงบนฉลากให้ถูกต้อง ความปลอดภัยในผู้บริโภค NCCIH ระบุว่าอาหารเสริมจากเมล็ดแฟลกซ์และน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์อาจปลอดภัยเมื่อใช้ระยะสั้น แต่อาจมีปฏิกิริยากับยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด และยังมีข้อมูลน้อยในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร

อายุการเก็บต้องพิสูจน์ด้วยข้อมูล ผงน้ำมันแต่ละสูตรมีอายุการเก็บไม่เท่ากัน ควรทำการศึกษาความคงตัว (Stability Study) ในบรรจุภัณฑ์จริงของผลิตภัณฑ์ปลายทาง โดยติดตามค่าเปอร์ออกไซด์ ค่าพารา-อะนิซิดีน และปริมาณ ALA ตลอดอายุที่จะระบุบนฉลาก

TIBD ช่วยแบรนด์พัฒนาผลิตภัณฑ์จากผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ได้อย่างไร

TIBD ทำงานในฐานะผู้ถ่ายทอดเทคโนโลยี (Technology Transfer) จากงานวิจัยสู่ผลิตภัณฑ์ที่ขายได้จริง โจทย์ของผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ไม่ได้จบที่การหาวัตถุดิบ แต่ต้องตอบให้ได้ว่า ผงชนิดไหนเหมาะกับผลิตภัณฑ์ปลายทาง สูตรผลิตภัณฑ์ต้องปรับอย่างไร อายุการเก็บเท่าไร และเอกสารทะเบียนต้องเตรียมอะไร

ทีม TIBD ผลิตผงน้ำมันได้ทั้งแบบ Spray Drying และ Freeze Drying และช่วยตั้งแต่การกำหนดสเปกวัตถุดิบและรายการที่ต้องมีใน CoA การพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์ต้นแบบ เช่น ผงชงดื่ม เครื่องดื่ม หรือแคปซูล การวางแผนศึกษาความคงตัว ไปจนถึงการเตรียมเอกสารขออนุญาตกับ อย. และการส่งต่อสู่การผลิตจริง ส่วนแบรนด์ที่ต้องการน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ในรูปแคปซูลนิ่มแทนผง ดูรายละเอียดได้ในบทความ การผลิตซอฟต์เจลน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์

Flaxseed Oil Powder กับผงเมล็ดแฟลกซ์ต่างกันอย่างไร

ผงเมล็ดแฟลกซ์คือเมล็ดบดทั้งเมล็ด มีทั้งใยอาหาร โปรตีน ลิกแนน และน้ำมัน ส่วน Flaxseed Oil Powder คือน้ำมันที่แยกออกมาแล้วห่อหุ้มเป็นผง จึงเป็นแหล่ง ALA เป็นหลัก ควบคุมปริมาณได้แม่นยำ และกระจายตัวในน้ำได้ดีกว่า แต่แทบไม่มีใยอาหาร

ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ละลายน้ำได้ไหม

ผงที่ห่อหุ้มด้วยสารที่ละลายน้ำ เช่น กัมอารบิกหรือมอลโทเด็กซ์ทริน จะกระจายตัวในน้ำเป็นอิมัลชันสีขุ่น ไม่ได้ละลายใสเหมือนน้ำตาล ระดับการกระจายตัวขึ้นกับสารห่อหุ้มและขนาดผง จึงควรทดสอบในสูตรผลิตภัณฑ์จริงก่อนเลือกใช้

ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ไม่หืนเลยใช่ไหม

ไม่ใช่ การห่อหุ้มช่วยชะลอการหืนได้ในหลายงานวิจัย แต่ไม่ได้หยุดการหืน งานวิจัยบางชิ้นพบว่าความร้อนในขั้นทำแห้งทำให้น้ำมันเกิดออกซิเดชันมากขึ้น ผงจึงยังต้องเก็บในบรรจุภัณฑ์กันแสงกันอากาศ และต้องมีข้อมูลความคงตัวรองรับอายุการเก็บ

ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์เหมาะกับผลิตภัณฑ์วีแกนไหม

เหมาะ ถ้าสารห่อหุ้มมาจากพืชหรือคาร์โบไฮเดรตล้วน เช่น แป้งดัดแปร กัมอารบิก หรือโปรตีนพืช แต่บางสูตรใช้โปรตีนนม เช่น โปรตีนเวย์ หรือเคซีเนต ต้องตรวจรายการส่วนผสมของวัตถุดิบก่อนทุกครั้ง

ผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ทำด้วย Spray Drying หรือ Freeze Drying ดีกว่ากัน

ไม่มีวิธีไหนดีกว่าในทุกกรณี Spray Drying ได้ผงที่ไหลดีและต้นทุนต่ำกว่า เหมาะกับการผลิตปริมาณมาก ส่วน Freeze Drying ใช้อุณหภูมิต่ำจึงลดความเสี่ยงการหืนจากความร้อน แต่ใช้เวลานานและต้นทุนสูงกว่า TIBD ผลิตได้ทั้งสองวิธี จึงเลือกตามผลิตภัณฑ์ปลายทาง ความไวของสูตร และงบประมาณของแบรนด์

ต้องขออนุญาตอะไรก่อนขายผลิตภัณฑ์ที่มีผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์

ขึ้นกับประเภทผลิตภัณฑ์ปลายทาง ถ้าเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารต้องผลิตในสถานที่ที่ได้รับอนุญาตและขอเลขสารบบอาหารกับ อย. ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ข้อความบนฉลากและการกล่าวอ้างทางสุขภาพต้องเป็นไปตามประกาศที่เกี่ยวข้อง

เริ่มพัฒนาผลิตภัณฑ์จากผงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์กับ TIBD

ปรึกษาโจทย์ของแบรนด์ได้ทาง LINE @tibdglobal หรือ ติดต่อทีมงาน TIBD ทีมจะช่วยประเมินชนิดผงที่เหมาะกับผลิตภัณฑ์ สูตร และแผนการผลิตของคุณ

เอกสารอ้างอิง

  1. Goyal A, Sharma V, Upadhyay N, Gill S, Sihag M. (2014). Flax and flaxseed oil: an ancient medicine & modern functional food. Journal of Food Science and Technology, 51(9), 1633–1653. doi:10.1007/s13197-013-1247-9
  2. Barroso AKM, Pierucci APTR, Freitas SP, Torres AG, Rocha-Leão MHM. (2014). Oxidative stability and sensory evaluation of microencapsulated flaxseed oil. Journal of Microencapsulation, 31(2), 193–201. doi:10.3109/02652048.2013.824514
  3. Fioramonti SA, Stepanic EM, Tibaldo AM, Pavón YL, Santiago LG. (2019). Spray dried flaxseed oil powdered microcapsules obtained using milk whey proteins-alginate double layer emulsions. Food Research International, 119, 931–940. doi:10.1016/j.foodres.2018.10.079
  4. Akram S, Bao Y, Butt MS, Shukat R, Afzal A, Huang JY. (2021). Fabrication and characterization of gum arabic- and maltodextrin-based microcapsules containing polyunsaturated oils. Journal of the Science of Food and Agriculture, 101(15), 6384–6394. doi:10.1002/jsfa.11309
  5. Kanwal S, Hafeez-Ur-Rahman M, Hussain A, et al. (2021). Optimization of chitosan for microencapsulation of flaxseed oil through spray drying. Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences, 34(4 Suppl), 1569–1575. PMID: 34799334
  6. Drozłowska E, Bartkowiak A, Trocer P, et al. (2021). The influence of flaxseed oil cake extract on oxidative stability of microencapsulated flaxseed oil in spray-dried powders. Antioxidants, 10(2), 211. doi:10.3390/antiox10020211
  7. Wang Y, Ghosh S, Nickerson MT. (2022). Microencapsulation of flaxseed oil by lentil protein isolate-κ-carrageenan and -ι-carrageenan based wall materials through spray and freeze drying. Molecules, 27(10), 3195. doi:10.3390/molecules27103195
  8. Ho TM, Lehtonen M, Räikkönen H, Kilpeläinen PO, Mikkonen KS. (2023). Wood hemicelluloses as effective wall materials for spray-dried microencapsulation of polyunsaturated fatty acid-rich oils. Food Research International, 164, 112333. doi:10.1016/j.foodres.2022.112333
  9. Liu Y, McClements DJ, Chen X, Liang R, Zou L, Liu W. (2024). Plant-based flaxseed oil microcapsules fabricated from coacervation of gluten at oil droplet surface: microstructure, oxidation stability, and oil digestion control. Journal of Food Science, 89(12), 8454–8470. doi:10.1111/1750-3841.17475
  10. França PRL, Gontijo LT, Nascimento RF, Cunha RL, Kurozawa LE. (2024). Improvement in the oxidative stability of microencapsulated linseed oil using carob protein hydrolysates and multilayer emulsions. Food Research International, 197, 115194. doi:10.1016/j.foodres.2024.115194
  11. Khoshnoudi-Nia S, Forghani Z, Jafari SM. (2022). A systematic review and meta-analysis of fish oil encapsulation within different micro/nanocarriers. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 62(8), 2061–2082. doi:10.1080/10408398.2020.1848793
  12. Burdge GC, Calder PC. (2005). Conversion of alpha-linolenic acid to longer-chain polyunsaturated fatty acids in human adults. Reproduction Nutrition Development, 45(5), 581–597. doi:10.1051/rnd:2005047
  13. Baker EJ, Miles EA, Burdge GC, Yaqoob P, Calder PC. (2016). Metabolism and functional effects of plant-derived omega-3 fatty acids in humans. Progress in Lipid Research, 64, 30–56. doi:10.1016/j.plipres.2016.07.002
  14. Codex Alimentarius. Standard for Named Vegetable Oils (CXS 210-1999).
  15. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Flaxseed and Flaxseed Oil. nccih.nih.gov
  16. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 293) พ.ศ. 2548 เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร · (ฉบับที่ 447) พ.ศ. 2566 เรื่อง การกล่าวอ้างทางสุขภาพของอาหารบนฉลาก

หากคุณต้องการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างและตอบโจทย์ผู้บริโภคในปัจจุบัน ทีม TIBD พร้อมช่วยคุณออกแบบและพัฒนาสูตรให้เหมาะสม

สอบถามเกี่ยวกับFLAXSEED OIL POWDER

กรอกข้อมูลของคุณในแบบสอบถามด้านล่างเพื่อติดต่อเรา ทางเราจะตอบกลับให้เร็วที่สุด