สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
บอระเพ็ด
Tinospora Crispa Stem
Tinospora crispa (L.) Hook.f. & Thomson
- วงศ์
- วงศ์บอระเพ็ด (Menispermaceae)
- ส่วนที่ใช้
- เถา
- ชื่อเครื่องยา
- Tinosporae Crispae Caulis
- ในประกาศ
- อยู่ใน 27 ตำรับที่จดแจ้งได้ (9 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของบอระเพ็ด
สรุปจากบท Tinospora Crispa Stem ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบเถาแห้ง
ตำราไม่ได้กำหนดปริมาณสารสำคัญขั้นต่ำสำหรับสมุนไพรตัวนี้ ใช้เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบด้านล่างในการตรวจรับ
องค์ประกอบสำคัญ
- สารสำคัญ tinosporine, tinosporidine, picroretin, N-trans-feruloyl tyramine, N-cis-feruloyl tyramine, tinotuberide, borapetoside A และ borapetol A
- อื่น ๆ ceryl alcohol, β-sitosterol และ stigmasterol
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| สิ่งแปลกปลอม | ไม่เกิน 2.0% w/w |
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 11.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 7.0% w/w |
| เถ้าที่ไม่ละลายในกรด | ไม่เกิน 0.5% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 10.0% w/w |
| ค่าความขม | ไม่น้อยกว่า 210 หน่วยต่อกรัม |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 5.0% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้บอระเพ็ด
27 ตำรับที่มีบอระเพ็ดเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาจันทลีลาบรรเทาอาการไข้ตัวร้อน ไข้เปลี่ยนฤดู
- ยาวิสัมพยาใหญ่บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยาประสะเจตพังคีแก้กษัยจุกเสียด ขับผายลม
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาเบญจธาตุขับลม บำรุงธาตุ เจริญอาหาร
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 5มีส่วนช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตำรับสมุนไพรช่วยในการขับถ่ายมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ยาจันทลีลาบรรเทาอาการไข้ตัวร้อน ไข้เปลี่ยนฤดู
- ยาจันทลีลาบรรเทาอาการไข้ตัวร้อน ไข้เปลี่ยนฤดู
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาหอมนวโกฐแก้ลมวิงเวียน คลื่นเหียน อาเจียน (ลมจุกแน่นในอก) ในผู้สูงอายุ แก้ลมปลายไข้ (หลังจากฟื้นไข้แล้ว ยังมีอาการ เช่น คลื่นเหียน วิงเวียน เบื่ออาหาร ท้องอืด และอ่อนเพลีย)
- ยาวิสัมพยาใหญ่บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยาประสะเจตพังคีแก้กษัยจุกเสียด ขับผายลม
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาเบญจธาตุขับลม บำรุงธาตุ เจริญอาหาร
- ยาแก้ไอไม่มีเสมหะ สูตร 3แก้ไอที่ไม่มีเสมหะ
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 1ช่วยบำรุงร่างกาย
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 5มีส่วนช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตำรับสมุนไพรช่วยในการขับถ่ายมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดบอระเพ็ดเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้27 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP7 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่กำหนดตรวจคุณภาพด้วยเกณฑ์วัตถุดิบ
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด