สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
มะขาม
Tamarind
Tamarindus indica L.
- วงศ์
- วงศ์ถั่ว ()
- ส่วนที่ใช้
- ใบ
- ชื่อเครื่องยา
- Tamarindi Indicae Kernel
- ชื่ออื่น
- บักขาม
- ในประกาศ
- อยู่ใน 11 ตำรับที่จดแจ้งได้ (2 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของมะขาม
สรุปจากบท Tamarind Kernel ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบเนื้อในเมล็ดแห้ง
ตำราไม่ได้กำหนดปริมาณสารสำคัญขั้นต่ำสำหรับสมุนไพรตัวนี้ ใช้เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบด้านล่างในการตรวจรับ
องค์ประกอบสำคัญ
- สารในเนื้อในเมล็ด โปรตีน กรดไขมัน และพอลิแซ็กคาไรด์
บทใน THP ว่าด้วยเนื้อในเมล็ด ส่วนตำรับในประกาศใช้ใบเป็นหลัก เกณฑ์คุณภาพในหน้านี้จึงใช้กับเนื้อในเมล็ดเท่านั้น
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| สิ่งแปลกปลอม | ไม่เกิน 2.0% w/w |
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 8.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 3.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 33.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 5.0% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้มะขาม
11 ตำรับที่มีมะขามเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาถ่ายดีเกลือฝรั่งแก้ท้องผูก
- ตำรับสมุนไพรช่วยระบายมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ยาผายโลหิตแก้ประจำเดือนมาน้อยกว่าปกติ มีลิ่ม มีก้อน (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีที่ใช้ในสรรพคุณ “ประจุโลหิต” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาประคบประคบเพื่อลดอาการปวด ช่วยคลายกล้ามเนื้อ เอ็น และข้อ
- ยาถ่ายพยาธิพรหมกิจถ่ายพยาธิ (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีใช้ในสรรพคุณ “ถ่ายพยาธิ ตานโจร” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาถ่ายไข้พิษไข้กาฬถ่ายไข้พิษ ไข้กาฬ
- ยาทาพระเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อย เคล็ด ขัดยอก (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · ในกรณีใช้ในสรรพคุณ “แก้เส้นพิการ แก้ลมอัมพาต ลมปัตฆาต กล่อน ตะคริว ลมจับโปง ปวดเมื่อย” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาทาพระเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อย (ผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายทั่วไป) · กรณีที่ใช้ในสรรพคุณ “แก้ลมจับโปง บรรเทาอาการปวดเมื่อย เคล็ด ขัด ยอก” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต
- ยาทาพระเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อย
- ยาทาพระเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อย (ผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายทั่วไป) · กรณีที่ใช้ในสรรพคุณ “แก้ลมจับโปง บรรเทาอาการปวดเมื่อย เคล็ด ขัด ยอก” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต
- ตำรับสมุนไพรช่วยระบายมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดมะขามเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้11 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP5 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่กำหนดตรวจคุณภาพด้วยเกณฑ์วัตถุดิบ
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด
TIBD · พัฒนาสารสกัด
สารสกัดมะขาม
งานพัฒนาสารสกัดจากมะขามของ TIBD สำหรับแบรนด์ที่ต้องการวัตถุดิบหรือสูตรเฉพาะ
ดูหน้าสารสกัดมะขามK-API · โรงงานในกลุ่มสกัดและผลิตที่ K-API
โรงงานในกลุ่ม TIBD ได้รับใบอนุญาตผลิตผลิตภัณฑ์สมุนไพรจาก อย. สกัดวัตถุดิบและผลิตต่อได้ในกลุ่มเดียวกัน
ดูโรงงาน K-APITIBD · ปรึกษาวางแผนผลิตภัณฑ์จากมะขาม
ตรวจว่าสูตรที่ต้องการเข้าข่ายจดแจ้ง แจ้งรายละเอียด หรือขึ้นทะเบียน แล้วเตรียมเอกสารยื่น
คุยกับทีมทาง LINE