สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
ทับทิม
Pomegranate
Punica granatum L.
- วงศ์
- Lythraceae
- ส่วนที่ใช้
- ใบ
- ชื่อเครื่องยา
- Punicae Granati Pericarpium
- ชื่ออื่น
- มะเก๊าะ, พิลา
- ในประกาศ
- อยู่ใน 4 ตำรับที่จดแจ้งได้ (1 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของทับทิม
สรุปจากบท Pomegranate Peel ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบเปลือกผลแห้ง
ตำราไม่ได้กำหนดปริมาณสารสำคัญขั้นต่ำสำหรับสมุนไพรตัวนี้ ใช้เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบด้านล่างในการตรวจรับ
องค์ประกอบสำคัญ
- แทนนินชนิดไฮโดรไลซ์ได้ เช่น punicalin และ punicalagin
- กรดฟีนอลิก เช่น ellagic acid และ gallic acid
- อื่น ๆ แอลคาลอยด์ และฟลาโวนอยด์
บทใน THP ว่าด้วยเปลือกผล ส่วนตำรับในประกาศใช้ใบเป็นหลัก เกณฑ์คุณภาพในหน้านี้จึงใช้กับเปลือกผลเท่านั้น
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| สิ่งแปลกปลอม | ไม่เกิน 2.0% w/w |
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 11.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 5.0% w/w |
| เถ้าที่ไม่ละลายในกรด | ไม่เกิน 0.5% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 36.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 17.0% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่เย็นและแห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้ทับทิม
4 ตำรับที่มีทับทิมเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาเหลืองปิดสมุทรบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ · บรรเทาอาการท้องเสียที่อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน ท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ทับทิมมีผลต้านอนุมูลอิสระ
- ยาเหลืองปิดสมุทรบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ · บรรเทาอาการท้องเสียที่อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน ท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาเหลืองปิดสมุทรบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน ท้องเสีย
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดทับทิมเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้4 ตำรับ1 ตำรับเป็นสมุนไพรเดี่ยว
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP6 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่กำหนดตรวจคุณภาพด้วยเกณฑ์วัตถุดิบ
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด