สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
มะกรูด
Kaffir Lime
Citrus hystrix DC.
- วงศ์
- วงศ์ส้ม (Rutaceae)
- ส่วนที่ใช้
- ผิว
- ชื่อเครื่องยา
- Citri Hystricis Folium
- ชื่ออื่น
- Leech Lime, Mauritius Papeda
- ในประกาศ
- อยู่ใน 22 ตำรับที่จดแจ้งได้ (6 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของมะกรูด
สรุปจากบท Citrus Hystrix Leaf ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบใบแห้ง
ตำราไม่ได้กำหนดปริมาณสารสำคัญขั้นต่ำสำหรับสมุนไพรตัวนี้ ใช้เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบด้านล่างในการตรวจรับ
องค์ประกอบสำคัญ
- น้ำมันหอมระเหยในใบ มี citronellal, citronellol และ citronellol acetate เป็นหลัก พบ sabinene, limonene, linalool ด้วย
- อื่น ๆ rutin, hesperidin และ diosmin
บทใน THP ว่าด้วยใบ ส่วนตำรับในประกาศใช้ผิวผลเป็นหลัก เกณฑ์คุณภาพในหน้านี้จึงใช้กับใบเท่านั้น
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| สิ่งแปลกปลอม | ไม่เกิน 2.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 17.0% w/w |
| เถ้าที่ไม่ละลายในกรด | ไม่เกิน 3.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 18.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 6.0% w/w |
| น้ำมันหอมระเหย | ไม่น้อยกว่า 0.6% v/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ควรเป็นโลหะหรือแก้ว ป้องกันแสง ในที่เย็นและแห้ง ควรใช้ภายใน 1 ปี และนำออกผึ่งลมทุก 2–3 เดือน
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้มะกรูด
22 ตำรับที่มีมะกรูดเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาประสะไพลบรรเทาอาการปวดประจำเดือน · แก้ระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ · ขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร · แก้จุกเสียด
- ยาไฟประลัยกัลป์ขับน้ำคาวปลาในเรือนไฟ ช่วยให้มดลูกเข้าอู่
- ยาปลูกไฟธาตุปลูกไฟธาตุให้โลหิตงาม ถ้าไม่มีระดูให้มีระดูมา ถ้าแม่ลูกอ่อนรับประทานมีน้ำนมมาก
- ยาประสะกะเพราบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยาเลือดงามบรรเทาอาการปวดประจำเดือน ช่วยให้ประจำเดือนมาปกติ แก้มุตกิด
- ยาประสะว่านนางคำขับน้ำคาวปลา ช่วยให้มดลูกเข้าอู่ในสตรีหลังคลอด (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีใช้ในสรรพคุณ “ขับโลหิตและน้ำคาวปลาในสตรีหลังคลอด” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร ขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาประสะไพลแก้ระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ · บรรเทาอาการปวดประจำเดือน · ขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร · แก้จุกเสียด
- ยาประสะไพลแก้ระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ · บรรเทาอาการปวดประจำเดือน · ขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร · แก้จุกเสียด
- ยาประสะไพลแก้ระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ · บรรเทาอาการปวดประจำเดือน · ขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร · แก้จุกเสียด
- ยาไฟประลัยกัลป์ขับน้ำคาวปลาในเรือนไฟ ช่วยให้มดลูกเข้าอู่
- ยาไฟประลัยกัลป์ขับน้ำคาวปลาในเรือนไฟ ช่วยให้มดลูกเข้าอู่
- ยาปลูกไฟธาตุปลูกไฟธาตุให้โลหิตงาม ถ้าไม่มีระดูให้มีระดูมา ถ้าแม่ลูกอ่อนรับประทานมีน้ำนมมาก
- ยาหอมเทพจิตรแก้ลมกองละเอียด ที่ทำให้มีอาการวิงเวียน สวิงสวาย ใจสั่น เป็นต้น และบำรุงดวงจิตให้แช่มชื่น
- ยาประสะกะเพราบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยาประสะกะเพราบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยานนทเสนบำรุงโลหิต
- ยาเลือดงามบรรเทาอาการปวดประจำเดือน ช่วยให้ประจำเดือนมาปกติ แก้มุตกิด
- ยาประคบประคบเพื่อลดอาการปวด ช่วยคลายกล้ามเนื้อ เอ็น และข้อ
- ยาน้ำมันมหาจักร สูตร 1ทาแก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย รักษาแผลสด แผลเปื่อยลาม ยอนหูแก้คัน
- ยาน้ำมันมหาจักร สูตร 2ทาแก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย รักษาแผลสด แผลเปื่อยลาม ยอนหูแก้คัน
- ยาประสะว่านนางคำขับน้ำคาวปลา ช่วยให้มดลูกเข้าอู่ในสตรีหลังคลอด (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีใช้ในสรรพคุณ “ขับโลหิตและน้ำคาวปลาในสตรีหลังคลอด” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร ขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาแก้ลมอัมพฤกษ์อัมพาตแก้ลมอัมพฤกษ์อัมพาต
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดมะกรูดเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้22 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP6 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่กำหนดตรวจคุณภาพด้วยเกณฑ์วัตถุดิบ
ตรวจวิเคราะห์ในกลุ่มVISBIOวิเคราะห์สารระเหยด้วย GC-MS
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด
VISBIO · ห้องปฏิบัติการในกลุ่ม
วิเคราะห์สารระเหยด้วย GC-MS
องค์ประกอบของน้ำมันหอมระเหย ซึ่งเป็นกลุ่มสารหลักที่ตำราระบุสำหรับสมุนไพรตัวนี้
- เทคนิค
- GC-MS
- ค่าบริการ
- สอบถามราคากับทีม
สกัดและผลิตที่ K-API
โรงงานในกลุ่ม TIBD ได้รับใบอนุญาตผลิตผลิตภัณฑ์สมุนไพรจาก อย. สกัดวัตถุดิบและผลิตต่อได้ในกลุ่มเดียวกัน
ดูโรงงาน K-APITIBD · ปรึกษาวางแผนผลิตภัณฑ์จากมะกรูด
ตรวจว่าสูตรที่ต้องการเข้าข่ายจดแจ้ง แจ้งรายละเอียด หรือขึ้นทะเบียน แล้วเตรียมเอกสารยื่น
คุยกับทีมทาง LINE