สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
ย่านาง
Tiliacora Triandra Root
Tiliacora triandra (Colebr.) Diels
- วงศ์
- วงศ์บอระเพ็ด (Menispermaceae)
- ส่วนที่ใช้
- ราก
- ชื่อเครื่องยา
- Tiliacorae Triandrae Radix
- ชื่ออื่น
- เถาย่านาง, เถาวัลย์เขียว
- ในประกาศ
- อยู่ใน 7 ตำรับที่จดแจ้งได้ (2 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของย่านาง
สรุปจากบท Tiliacora Triandra Root ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบรากแห้ง
ตำราไม่ได้กำหนดปริมาณสารสำคัญขั้นต่ำสำหรับสมุนไพรตัวนี้ ใช้เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบด้านล่างในการตรวจรับ
องค์ประกอบสำคัญ
- แอลคาลอยด์กลุ่ม bisbenzylisoquinoline เช่น tiliacorine, tiliacorinine, yanangcorinine
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| สิ่งแปลกปลอม | ไม่เกิน 2.0% w/w |
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 9.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 8.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 6.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 4.0% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้ย่านาง
7 ตำรับที่มีย่านางเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยามหานิลแท่งทองบรรเทาอาการไข้จากไข้กาฬ หัด และอีสุกอีใส แก้ร้อนในกระหายน้ำ
- ยาห้ารากบรรเทาอาการไข้ กระทุ้งพิษไข้
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยากำลังราชสีห์ สูตร 2บำรุงโลหิต บำรุงร่างกาย
- ยามหานิลแท่งทองบรรเทาอาการไข้จากไข้กาฬ หัด และอีสุกอีใส แก้ร้อนในกระหายน้ำ
- ยาห้ารากบรรเทาอาการไข้ กระทุ้งพิษไข้
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดย่านางเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้7 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP5 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่กำหนดตรวจคุณภาพด้วยเกณฑ์วัตถุดิบ
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด