สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
สะค้าน
Piper Wallichii Stem
Piper wallichii (Miq.) Hand.-Mazz.
- วงศ์
- วงศ์พริกไทย (Piperaceae)
- ส่วนที่ใช้
- เถา
- ชื่อเครื่องยา
- Piperis Wallichii Caulis
- ชื่ออื่น
- จะค่าน, จะค่านจิ้น, สะค้านเนื้อ
- ในประกาศ
- อยู่ใน 32 ตำรับที่จดแจ้งได้ (12 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของสะค้าน
สรุปจากบท Piper Wallichii Stem ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบเถาแห้ง
ตำราไม่ได้กำหนดปริมาณสารสำคัญขั้นต่ำสำหรับสมุนไพรตัวนี้ ใช้เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบด้านล่างในการตรวจรับ
องค์ประกอบสำคัญ
- แอลคาลอยด์กลุ่มเอไมด์ เช่น pellitorine
- อื่น ๆ ลิกแนน ฟีนิลโพรพานอยด์ และไกลโคไซด์อะโรมาติก
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| สิ่งแปลกปลอม | ไม่เกิน 2.0% w/w |
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 8.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 9.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 25.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 6.0% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้สะค้าน
32 ตำรับที่มีสะค้านเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาปลูกไฟธาตุปลูกไฟธาตุให้โลหิตงาม ถ้าไม่มีระดูให้มีระดูมา ถ้าแม่ลูกอ่อนรับประทานมีน้ำนมมาก
- ยามันทธาตุบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้ธาตุไม่ปกติ
- ยาประสะกานพลูบรรเทาอาการปวดท้อง จุกเสียด แน่นเฟ้อจากอาหารไม่ย่อย เนื่องจากธาตุไม่ปกติ
- ยาริดสีดวงมหากาฬบรรเทาอาการริดสีดวงทวารหนัก
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาผสมโคคลาน สูตร 3บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
- ยาเบญจกูลบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ยาเบญจธาตุขับลม บำรุงธาตุ เจริญอาหาร
- ยาประสะผลสมอไทยแก้ลมพานไส้ แก้ท้องผูกเป็นพรรดึก
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาปลูกไฟธาตุปลูกไฟธาตุให้โลหิตงาม ถ้าไม่มีระดูให้มีระดูมา ถ้าแม่ลูกอ่อนรับประทานมีน้ำนมมาก
- ยากำลังราชสีห์ สูตร 1บำรุงโลหิต
- ยาสตรีหลังคลอดขับน้ำคาวปลา ช่วยให้มดลูกเข้าอู่เร็วในหญิงหลังคลอด
- ยาหอมนวโกฐแก้ลมวิงเวียน คลื่นเหียน อาเจียน (ลมจุกแน่นในอก) ในผู้สูงอายุ แก้ลมปลายไข้ (หลังจากฟื้นไข้แล้ว ยังมีอาการ เช่น คลื่นเหียน วิงเวียน เบื่ออาหาร ท้องอืด และอ่อนเพลีย)
- ยามันทธาตุบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้ธาตุไม่ปกติ
- ยาประสะกานพลูบรรเทาอาการปวดท้อง จุกเสียด แน่นเฟ้อจากอาหารไม่ย่อย เนื่องจากธาตุไม่ปกติ
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาผสมโคคลาน สูตร 3บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
- ยาเบญจกูลบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ยาเบญจธาตุขับลม บำรุงธาตุ เจริญอาหาร
- ยาแก้ไอไม่มีเสมหะ สูตร 2แก้ไอ ระคายคอ เสียงแห้ง
- ยาประสะผลสมอไทยแก้ลมพานไส้ แก้ท้องผูกเป็นพรรดึก
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดสะค้านเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้32 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP5 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่กำหนดตรวจคุณภาพด้วยเกณฑ์วัตถุดิบ
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด