สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
ดีปลี
Java Long Pepper
Piper retrofractum Vahl
- วงศ์
- วงศ์พริกไทย (Piperaceae)
- ส่วนที่ใช้
- ช่อผล
- ชื่อเครื่องยา
- Piperis Retrofracti Fructus
- ชื่ออื่น
- ดีปลีเชือก
- ในประกาศ
- อยู่ใน 83 ตำรับที่จดแจ้งได้ (31 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของดีปลี
สรุปจากบท Java Long Pepper ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบช่อผลแก่สีแดงแห้ง
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณขั้นต่ำแอลคาลอยด์ คำนวณเป็น piperine
เกณฑ์ไม่น้อยกว่า 2.5% w/w
องค์ประกอบสำคัญ
- สารสำคัญ piperine, piperlongumine, แอลคาลอยด์กลุ่ม pyridine, sesamin และน้ำมันหอมระเหย
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 7.5% w/w |
| เถ้าที่ไม่ละลายในกรด | ไม่เกิน 0.4% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 10.0% w/w |
| น้ำมันหอมระเหย | ไม่น้อยกว่า 1.0% v/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ควรเป็นโลหะหรือแก้ว ป้องกันแสง ในที่เย็นและแห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้ดีปลี
83 ตำรับที่มีดีปลีเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาประสะไพลบรรเทาอาการปวดประจำเดือน · แก้ระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ · ขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร · แก้จุกเสียด
- ยาไฟประลัยกัลป์ขับน้ำคาวปลาในเรือนไฟ ช่วยให้มดลูกเข้าอู่
- ยาเหลืองปิดสมุทรบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ · บรรเทาอาการท้องเสียที่อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน ท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาปราบชมพูทวีปบรรเทาอาการหวัดในระยะแรก และอาการที่เกิดจากการแพ้อากาศ
- ยาปลูกไฟธาตุปลูกไฟธาตุให้โลหิตงาม ถ้าไม่มีระดูให้มีระดูมา ถ้าแม่ลูกอ่อนรับประทานมีน้ำนมมาก
- ยาประสะกะเพราบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยาธาตุบรรจบบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ บรรเทาอาการอุจจาระธาตุพิการ ท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน และท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาวิสัมพยาใหญ่บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยามันทธาตุบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้ธาตุไม่ปกติ
- ยาประสะกานพลูบรรเทาอาการปวดท้อง จุกเสียด แน่นเฟ้อจากอาหารไม่ย่อย เนื่องจากธาตุไม่ปกติ
- ยาริดสีดวงมหากาฬบรรเทาอาการริดสีดวงทวารหนัก
- ยาเลือดงามบรรเทาอาการปวดประจำเดือน ช่วยให้ประจำเดือนมาปกติ แก้มุตกิด
- ยาสหัศธาราขับลมในเส้น แก้โรคลมกองหยาบ
- ยาแก้กษัยดานบรรเทาอาการท้องผูก ช่วยขับลม สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง ท้องแข็งเป็นดาน จุกเสียดแน่น
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาเบญจกูลบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ยาเบญจธาตุขับลม บำรุงธาตุ เจริญอาหาร
- ยาธาตุสำเร็จขับลม แก้ปวดท้อง จุกเสียด แน่นท้อง
- ยาเบญจอำมฤตถ่ายอุจจาระธาตุพิการและชำระเมือกมันในลำไส้
- ยาประสะผลสมอไทยแก้ลมพานไส้ แก้ท้องผูกเป็นพรรดึก
- ยาประสะว่านนางคำขับน้ำคาวปลา ช่วยให้มดลูกเข้าอู่ในสตรีหลังคลอด (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีใช้ในสรรพคุณ “ขับโลหิตและน้ำคาวปลาในสตรีหลังคลอด” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร ขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยาแก้ริดสีดวงลำไส้แก้ริดสีดวงลำไส้ที่มีอาการท้องเสียบ่อย มีลมออกมามากขณะถ่าย บางครั้งมีมูกปน ทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย
- ยาแก้ริดสีดวงจมูก สูตร 1แก้ริดสีดวงจมูก
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- ยาชิรนัคคีจรขับลม บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ (ผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายทั่วไป) · กรณีที่ใช้ในสรรพคุณ “แก้ลมอัมพาต ลมราทยักษ์ และลมปัตฆาต” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร ขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ตรีกฏุกมีส่วนช่วยในการขับลมและลดอาการท้องอืด และมีส่วนช่วยลดอาการที่เกิดจากสภาวะอาหารไม่ย่อย
- ตรีสันนิบาตผลมีส่วนช่วยในการขับลมและลดอาการท้องอืด
- ตำรับสมุนไพรช่วยขับลมมีส่วนช่วยในการขับลม
- ตำรับสมุนไพรช่วยขับลมมีส่วนช่วยในการขับลม
- ยาประสะไพลแก้ระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ · บรรเทาอาการปวดประจำเดือน · ขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร · แก้จุกเสียด
- ยาประสะไพลแก้ระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ · บรรเทาอาการปวดประจำเดือน · ขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร · แก้จุกเสียด
- ยาประสะไพลแก้ระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ · บรรเทาอาการปวดประจำเดือน · ขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร · แก้จุกเสียด
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาไฟประลัยกัลป์ขับน้ำคาวปลาในเรือนไฟ ช่วยให้มดลูกเข้าอู่
- ยาไฟประลัยกัลป์ขับน้ำคาวปลาในเรือนไฟ ช่วยให้มดลูกเข้าอู่
- ยาเหลืองปิดสมุทรบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ · บรรเทาอาการท้องเสียที่อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน ท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาเหลืองปิดสมุทรบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน ท้องเสีย
- ยาปราบชมพูทวีปบรรเทาอาการหวัดในระยะแรก และอาการที่เกิดจากการแพ้อากาศ
- ยาปลูกไฟธาตุปลูกไฟธาตุให้โลหิตงาม ถ้าไม่มีระดูให้มีระดูมา ถ้าแม่ลูกอ่อนรับประทานมีน้ำนมมาก
- ยาประสะกะเพราบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยาประสะกะเพราบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยากำลังราชสีห์ สูตร 1บำรุงโลหิต
- ยากำลังราชสีห์ สูตร 2บำรุงโลหิต บำรุงร่างกาย
- ยาสตรีหลังคลอดขับน้ำคาวปลา ช่วยให้มดลูกเข้าอู่เร็วในหญิงหลังคลอด
- ยาธาตุบรรจบบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ บรรเทาอาการอุจจาระธาตุพิการ ท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน และท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาธาตุบรรจบบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ บรรเทาอาการอุจจาระธาตุพิการ ท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน และท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาหอมนวโกฐแก้ลมวิงเวียน คลื่นเหียน อาเจียน (ลมจุกแน่นในอก) ในผู้สูงอายุ แก้ลมปลายไข้ (หลังจากฟื้นไข้แล้ว ยังมีอาการ เช่น คลื่นเหียน วิงเวียน เบื่ออาหาร ท้องอืด และอ่อนเพลีย)
- ยาวิสัมพยาใหญ่บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยามันทธาตุบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้ธาตุไม่ปกติ
- ยาประสะกานพลูบรรเทาอาการปวดท้อง จุกเสียด แน่นเฟ้อจากอาหารไม่ย่อย เนื่องจากธาตุไม่ปกติ
- ยาขับน้ำคาวปลาหลังคลอดขับน้ำคาวปลาช่วยให้มดลูกเข้าอู่
- ยาเลือดงามบรรเทาอาการปวดประจำเดือน ช่วยให้ประจำเดือนมาปกติ แก้มุตกิด
- ยาแก้กษัยดานบรรเทาอาการท้องผูก ช่วยขับลม สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง ท้องแข็งเป็นดาน จุกเสียดแน่น
- ยาแก้ไอ ขับเสมหะแก้ไอ ขับเสมหะ
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาน้ำมันมหาจักร สูตร 1ทาแก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย รักษาแผลสด แผลเปื่อยลาม ยอนหูแก้คัน
- ยาน้ำมันมหาจักร สูตร 2ทาแก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย รักษาแผลสด แผลเปื่อยลาม ยอนหูแก้คัน
- ยาเบญจกูลบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ยาเบญจธาตุขับลม บำรุงธาตุ เจริญอาหาร
- ยาธาตุสำเร็จขับลม แก้ปวดท้อง จุกเสียด แน่นท้อง
- ยาแก้ไอไม่มีเสมหะ สูตร 2แก้ไอ ระคายคอ เสียงแห้ง
- ยาแก้ไอไม่มีเสมหะ สูตร 3แก้ไอที่ไม่มีเสมหะ
- ยาประสะผลสมอไทยแก้ลมพานไส้ แก้ท้องผูกเป็นพรรดึก
- ยาประสะว่านนางคำขับน้ำคาวปลา ช่วยให้มดลูกเข้าอู่ในสตรีหลังคลอด (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีใช้ในสรรพคุณ “ขับโลหิตและน้ำคาวปลาในสตรีหลังคลอด” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร ขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยาริดสีดวงทางเดินปัสสาวะแก้ริดสีดวงทางเดินปัสสาวะ ซึ่งทำให้มีอาการปัสสาวะขัด ปัสสาวะเป็นเลือดหรือเป็นหนอง
- ยาแก้ริดสีดวงลำไส้แก้ริดสีดวงลำไส้ที่มีอาการท้องเสียบ่อย มีลมออกมามากขณะถ่าย บางครั้งมีมูกปน ทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย
- ยาแก้ริดสีดวงจมูก สูตร 1แก้ริดสีดวงจมูก
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- ตรีกฏุกมีส่วนช่วยในการขับลมและลดอาการท้องอืด และมีส่วนช่วยลดอาการที่เกิดจากสภาวะอาหารไม่ย่อย
- ตรีกฏุกมีส่วนช่วยในการขับลมและลดอาการท้องอืด และมีส่วนช่วยลดอาการที่เกิดจากสภาวะอาหารไม่ย่อย
- ตรีสันนิบาตผลมีส่วนช่วยในการขับลมและลดอาการท้องอืด
- ตรีสันนิบาตผลมีส่วนช่วยในการขับลมและลดอาการท้องอืด
- ตำรับสมุนไพรช่วยขับลมมีส่วนช่วยในการขับลม
- ตำรับสมุนไพรช่วยขับลมมีส่วนช่วยในการขับลม
- ตำรับสมุนไพรช่วยขับลมมีส่วนช่วยในการขับลม
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดดีปลีเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้83 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP4 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่น้อยกว่า 2.5% w/wแอลคาลอยด์ คำนวณเป็น piperine
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด