สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
บุนนาค
Ironwood Flower
Mesua ferrea L.
- วงศ์
- Clusiaceae
- ส่วนที่ใช้
- ดอก
- ชื่อเครื่องยา
- Mesuae Ferreae Flos
- ชื่ออื่น
- Ceylon Ironwood, Cobra’s Saffron
- ในประกาศ
- อยู่ใน 28 ตำรับที่จดแจ้งได้ (4 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของบุนนาค
สรุปจากบท Ironwood Flower ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบดอกบานแห้ง
ตำราไม่ได้กำหนดปริมาณสารสำคัญขั้นต่ำสำหรับสมุนไพรตัวนี้ ใช้เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบด้านล่างในการตรวจรับ
องค์ประกอบสำคัญ
- สารสำคัญ 4-phenylcoumarins, ไบฟลาโวนอยด์, chromones, ไตรเทอร์พีน, น้ำมันหอมระเหย และโอลีโอเรซิน
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| สิ่งแปลกปลอม | ไม่เกิน 2.0% w/w |
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 11.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 5.0% w/w |
| เถ้าที่ไม่ละลายในกรด | ไม่เกิน 1.5% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 12.5% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้บุนนาค
28 ตำรับที่มีบุนนาคเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาประสะเปราะใหญ่ถอนพิษตานซางสำหรับเด็ก ซึ่งมีอาการ ปวดท้อง ท้องอืดท้องเฟ้อ ถ่ายเหลวกะปริดกะปรอย เบื่ออาหาร เป็นต้น
- ยาประสะจันทน์แดงบรรเทาอาการไข้ตัวร้อน (ไข้พิษ) แก้ร้อนในกระหายน้ำ
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- ยาประสะเปราะใหญ่ถอนพิษตานซางสำหรับเด็ก ซึ่งมีอาการ ปวดท้อง ท้องอืดท้องเฟ้อ ถ่ายเหลวกะปริบกะปรอย เบื่ออาหาร เป็นต้น
- ยาประสะเปราะใหญ่ถอนพิษตานซางสำหรับเด็ก ซึ่งมีอาการ ปวดท้อง ท้องอืดท้องเฟ้อ ถ่ายเหลวกะปริดกะปรอย เบื่ออาหาร เป็นต้น
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาหอมอินทจักร์แก้ลมบาดทะจิต แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลมจุกเสียด
- ยาประสะจันทน์แดงบรรเทาอาการไข้ตัวร้อน (ไข้พิษ) แก้ร้อนในกระหายน้ำ
- ยาประสะจันทน์แดงบรรเทาอาการไข้ตัวร้อน (ไข้พิษ) แก้ร้อนในกระหายน้ำ
- ยาหอมเทพจิตรแก้ลมกองละเอียด ที่ทำให้มีอาการวิงเวียน สวิงสวาย ใจสั่น เป็นต้น และบำรุงดวงจิตให้แช่มชื่น
- ยาเขียวหอมแก้ตัวร้อน ร้อนใน กระหายน้ำ แก้ไข้หัด แก้ไข้อีสุกอีใส
- ยาเขียวหอมแก้ตัวร้อน ร้อนใน กระหายน้ำ แก้พิษหัด พิษอีสุกอีใส
- ยาหอมแก้ลมวิงเวียนแก้ลมวิงเวียน อ่อนเพลีย นอนไม่หลับ
- ยาหอมแก้ลมวิงเวียนแก้ลมวิงเวียน อ่อนเพลีย นอนไม่หลับ
- ยากำลังราชสีห์ สูตร 1บำรุงโลหิต
- ยากำลังราชสีห์ สูตร 2บำรุงโลหิต บำรุงร่างกาย
- ยาสตรีหลังคลอดขับน้ำคาวปลา ช่วยให้มดลูกเข้าอู่เร็วในหญิงหลังคลอด
- ยาบำรุงเลือดบำรุงโลหิต
- ยาหอมนวโกฐแก้ลมวิงเวียน คลื่นเหียน อาเจียน (ลมจุกแน่นในอก) ในผู้สูงอายุ แก้ลมปลายไข้ (หลังจากฟื้นไข้แล้ว ยังมีอาการ เช่น คลื่นเหียน วิงเวียน เบื่ออาหาร ท้องอืด และอ่อนเพลีย)
- ยาหอมทิพโอสถแก้ลมวิงเวียน
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- ยากษัยเส้นบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ปวดหลัง ปวดเอว
- เกสรทั้ง 5ช่วยทำให้รู้สึกสดชื่น แจ่มใส
- เกสรทั้ง 7ช่วยทำให้รู้สึกสดชื่น แจ่มใส
- เกสรทั้ง 9ช่วยทำให้รู้สึกสดชื่น แจ่มใส
- ตำรับสมุนไพรบำรุงโลหิตมีส่วนช่วยในการบำรุงโลหิต
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดบุนนาคเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้28 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP5 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่กำหนดตรวจคุณภาพด้วยเกณฑ์วัตถุดิบ
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด