สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
สมอไทย
Chebulic Myrobalan
Terminalia chebula Retz.
- วงศ์
- วงศ์สมอ (Combretaceae)
- ส่วนที่ใช้
- ผล
- ชื่อเครื่องยา
- Terminaliae Chebulae Fructus
- ชื่ออื่น
- สมออัพยา
- ในประกาศ
- อยู่ใน 56 ตำรับที่จดแจ้งได้ (22 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของสมอไทย
สรุปจากบท Chebulic Myrobalan ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบผลแก่หรือเกือบแก่แห้ง
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณขั้นต่ำแทนนิน
เกณฑ์ไม่น้อยกว่า 14.0% w/w
องค์ประกอบสำคัญ
- แทนนิน chebulinic acid, chebulic acid, tannic acid, gallic acid เป็นต้น
- อื่น ๆ β-sitosterol ซาโปนิน และน้ำมันไม่ระเหย
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 11.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 3.5% w/w |
| เถ้าที่ไม่ละลายในกรด | ไม่เกิน 0.6% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 28.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 20.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล 70% | ไม่น้อยกว่า 29.0% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้สมอไทย
56 ตำรับที่มีสมอไทยเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาปราบชมพูทวีปบรรเทาอาการหวัดในระยะแรก และอาการที่เกิดจากการแพ้อากาศ
- ยาธาตุบรรจบบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ บรรเทาอาการอุจจาระธาตุพิการ ท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน และท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาวิสัมพยาใหญ่บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยามหาจักรใหญ่แก้ลมซาง แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ยาธรณีสันฑะฆาตแก้กษัยเส้น เถาดาน ท้องผูก
- ยาถ่ายดีเกลือฝรั่งแก้ท้องผูก
- ยาสหัศธาราขับลมในเส้น แก้โรคลมกองหยาบ
- ยาแก้กษัยดานบรรเทาอาการท้องผูก ช่วยขับลม สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง ท้องแข็งเป็นดาน จุกเสียดแน่น
- ยาประสะผลสมอไทยแก้ลมพานไส้ แก้ท้องผูกเป็นพรรดึก
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยาแก้ริดสีดวงจมูก สูตร 1แก้ริดสีดวงจมูก
- ยาบรรเทาริดสีดวงทวารหนักบรรเทาอาการริดสีดวงทวารหนัก
- ตรีผลาช่วยปรับสมดุลธาตุ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองเสมหะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองปิตตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการย่อยอาหาร
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองวาตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตรีสมอมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- จตุผลาธิกะมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 4บำรุงร่างกาย มีส่วนช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 5มีส่วนช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตำรับสมุนไพรช่วยในการขับถ่ายมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตำรับสมุนไพรช่วยขับลมมีส่วนช่วยในการขับลม
- ยาปราบชมพูทวีปบรรเทาอาการหวัดในระยะแรก และอาการที่เกิดจากการแพ้อากาศ
- ยาธาตุบรรจบบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ บรรเทาอาการอุจจาระธาตุพิการ ท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน และท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาธาตุบรรจบบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ บรรเทาอาการอุจจาระธาตุพิการ ท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูกหรือมีเลือดปน และท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้
- ยาวิสัมพยาใหญ่บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด
- ยามหาจักรใหญ่แก้ลมซาง แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ยาธรณีสันฑะฆาตแก้กษัยเส้น เถาดาน ท้องผูก
- ยาตรีหอมแก้เด็กท้องผูก ระบายพิษไข้
- ยาแก้กษัยดานบรรเทาอาการท้องผูก ช่วยขับลม สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง ท้องแข็งเป็นดาน จุกเสียดแน่น
- ยาแก้ไอไม่มีเสมหะ สูตร 2แก้ไอ ระคายคอ เสียงแห้ง
- ยาประสะผลสมอไทยแก้ลมพานไส้ แก้ท้องผูกเป็นพรรดึก
- ยาประสะน้ำนมประสะน้ำนม บำรุงน้ำนม (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีใช้ในสรรพคุณ “รับประทานแปรน้ำนมร้ายให้เป็นดี ในกรณีน้ำนมมีกลิ่นคาว มีกลิ่นเหม็น ดั่งสาบแพะ” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาถ่ายพยาธิพรหมกิจถ่ายพยาธิ (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีใช้ในสรรพคุณ “ถ่ายพยาธิ ตานโจร” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยาแก้ริดสีดวงจมูก สูตร 1แก้ริดสีดวงจมูก
- ยาบรรเทาริดสีดวงทวารหนักบรรเทาอาการริดสีดวงทวารหนัก
- ตรีผลาช่วยปรับสมดุลธาตุ
- ตรีผลาช่วยปรับสมดุลธาตุ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองเสมหะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ ช่วยให้ชุ่มคอ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองเสมหะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ ช่วยให้ชุ่มคอ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองปิตตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการย่อยอาหาร
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองปิตตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการย่อยอาหาร
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองวาตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองวาตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตรีสมอมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตรีสมอมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- จตุผลาธิกะมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- จตุผลาธิกะมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 4บำรุงร่างกาย มีส่วนช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 4บำรุงร่างกาย มีส่วนช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 5มีส่วนช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 6บำรุงร่างกาย
- ตำรับสมุนไพรช่วยในการขับถ่ายมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตำรับสมุนไพรช่วยขับลมมีส่วนช่วยในการขับลม
- ตำรับสมุนไพรช่วยขับลมมีส่วนช่วยในการขับลม
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดสมอไทยเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้56 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP6 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่น้อยกว่า 14.0% w/wแทนนิน
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด