สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้

มะระขี้นก

Thai Bitter Cucumber

Momordica charantia L.

วงศ์
วงศ์แตง (Cucurbitaceae)
ส่วนที่ใช้
ผล
ชื่อเครื่องยา
Momordicae Charantiae Fructus
ชื่ออื่น
มะระไทย, มะไห่, Thai Bitter Gourd, Thai Bitter Melon
ในประกาศ
อยู่ใน 2 ตำรับที่จดแจ้งได้ (2 ตำรับเป็นแคปซูล)
ผลมะระขี้นกสด
ภาพ: Anubrata29 · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · ปรับขนาด
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)

สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของมะระขี้นก

สรุปจากบท Thai Bitter Cucumber ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบผลแก่สีเขียวแห้ง

ตำราไม่ได้กำหนดปริมาณสารสำคัญขั้นต่ำสำหรับสมุนไพรตัวนี้ ใช้เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบด้านล่างในการตรวจรับ

องค์ประกอบสำคัญ

  • charantin ส่วนผสมของ sitosteryl glucoside และ stigmasteryl glucoside
  • ไตรเทอร์พีนอยด์รสขม เช่น momordicins
  • อื่น ๆ โพลีเปปไทด์ (เช่น p-insulin) และสารฟีนอลิก

เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ

สิ่งแปลกปลอมไม่เกิน 2.0% w/w
น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้งไม่เกิน 16.0% w/w
เถ้ารวมไม่เกิน 13.0% w/w
เถ้าที่ไม่ละลายในกรดไม่เกิน 0.1% w/w
สารสกัดที่ละลายในน้ำไม่น้อยกว่า 4.5% w/w
สารสกัดที่ละลายในเอทานอลไม่น้อยกว่า 1.0% w/w

การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง

ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ศักยภาพการพัฒนา

ต่อยอดมะระขี้นกเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD

อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้2 ตำรับ2 ตำรับเป็นสมุนไพรเดี่ยว
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP6 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่กำหนดตรวจคุณภาพด้วยเกณฑ์วัตถุดิบ

ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด