สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
สมอพิเภก
Belleric Myrobalan
Terminalia bellirica (Gaertn.) Roxb.
- วงศ์
- วงศ์สมอ (Combretaceae)
- ส่วนที่ใช้
- ผล
- ชื่อเครื่องยา
- Terminaliae Belliricae Fructus
- ในประกาศ
- อยู่ใน 31 ตำรับที่จดแจ้งได้ (9 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของสมอพิเภก
สรุปจากบท Belleric Myrobalan ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบผลแก่แห้ง
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณขั้นต่ำแทนนิน
เกณฑ์ไม่น้อยกว่า 16.0% w/w
องค์ประกอบสำคัญ
- แทนนิน chebulagic acid, ellagic acid, gallic acid เป็นต้น
- อื่น ๆ β-sitosterol และน้ำมันไม่ระเหยสีเขียว
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 11.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 5.0% w/w |
| เถ้าที่ไม่ละลายในกรด | ไม่เกิน 0.6% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 24.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 17.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล 70% | ไม่น้อยกว่า 29.0% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้สมอพิเภก
31 ตำรับที่มีสมอพิเภกเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยามหาจักรใหญ่แก้ลมซาง แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ตรีผลาช่วยปรับสมดุลธาตุ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองเสมหะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองปิตตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการย่อยอาหาร
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองวาตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตรีสมอมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- จตุผลาธิกะมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ยาหอมนวโกฐแก้ลมวิงเวียน คลื่นเหียน อาเจียน (ลมจุกแน่นในอก) ในผู้สูงอายุ แก้ลมปลายไข้ (หลังจากฟื้นไข้แล้ว ยังมีอาการ เช่น คลื่นเหียน วิงเวียน เบื่ออาหาร ท้องอืด และอ่อนเพลีย)
- ยามหาจักรใหญ่แก้ลมซาง แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ยาอำมฤควาทีแก้ไอ ขับเสมหะ
- ยาอำมฤควาทีบรรเทาอาการไอ ขับเสมหะ
- ยาตรีหอมแก้เด็กท้องผูก ระบายพิษไข้
- ยาถ่ายพยาธิพรหมกิจถ่ายพยาธิ (ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต) · กรณีใช้ในสรรพคุณ “ถ่ายพยาธิ ตานโจร” ให้เป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล
- ยาบำรุงโลหิตบำรุงโลหิต
- ยาแก้ไอผสมกานพลูบรรเทาอาการไอ ขับเสมหะ ทำให้ชุ่มคอ
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ตรีผลาช่วยปรับสมดุลธาตุ
- ตรีผลาช่วยปรับสมดุลธาตุ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองเสมหะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ ช่วยให้ชุ่มคอ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองเสมหะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ ช่วยให้ชุ่มคอ
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองปิตตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการย่อยอาหาร
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองปิตตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการย่อยอาหาร
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองวาตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- มหาพิกัดตรีผลาสำหรับกองวาตะสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตรีสมอมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- ตรีสมอมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- จตุผลาธิกะมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
- จตุผลาธิกะมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดสมอพิเภกเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้31 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP6 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่น้อยกว่า 16.0% w/wแทนนิน
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด