สมุนไพรในตำรับที่จดแจ้งได้
มะตูม
Bael Fruit
Aegle marmelos (L.) Corrêa
- วงศ์
- วงศ์ส้ม (Rutaceae)
- ส่วนที่ใช้
- ผลอ่อน
- ชื่อเครื่องยา
- Aegles Marmelotis Fructus
- ชื่ออื่น
- มะปิน, Bengal Quince
- ในประกาศ
- อยู่ใน 19 ตำรับที่จดแจ้งได้ (6 ตำรับเป็นแคปซูล)
ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (THP)
สารสำคัญและเกณฑ์คุณภาพของมะตูม
สรุปจากบท Bael Fruit ในตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ตรวจวัตถุดิบผลแก่แห้ง
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณขั้นต่ำimperatorin
เกณฑ์ไม่น้อยกว่า 0.1% w/w
องค์ประกอบสำคัญ
- คูมาริน เช่น imperatorin (marmelosin) และ psoralen
- อื่น ๆ แอลคาลอยด์ ฟลาโวนอยด์ แทนนิน สารระเหย และยาง
บทใน THP ว่าด้วยผลแก่ ส่วนตำรับในประกาศใช้ผลอ่อนเป็นหลัก เกณฑ์คุณภาพในหน้านี้จึงใช้กับผลแก่เท่านั้น
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบ
| สิ่งแปลกปลอม | ไม่เกิน 2.0% w/w |
| น้ำหนักที่หายไปเมื่อทำให้แห้ง | ไม่เกิน 9.0% w/w |
| เถ้ารวม | ไม่เกิน 4.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในน้ำ | ไม่น้อยกว่า 40.0% w/w |
| สารสกัดที่ละลายในเอทานอล | ไม่น้อยกว่า 10.0% w/w |
การเก็บรักษา: เก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันแสง ในที่แห้ง
ที่มา: Thai Herbal Pharmacopoeia กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (ฉบับออนไลน์ เข้าถึง 21 ต.ค. 2569)อ่านบทเต็มใน THP
ตำรับที่ใช้มะตูม
19 ตำรับที่มีมะตูมเป็นส่วนประกอบ
กดชื่อตำรับเพื่อดูสูตร ขนาดและวิธีใช้ และข้อความบนฉลากตามประกาศ
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาผสมโคคลาน สูตร 1บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
- ยาผสมโคคลาน สูตร 2บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ตรีผลสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับลม และช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ยานนทเสนบำรุงโลหิต
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาบำรุงธาตุหลังฟื้นไข้บำรุงธาตุหลังฟื้นจากไข้ บำรุงไฟธาตุ เจริญอาหาร
- ยาผสมโคคลาน สูตร 1บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
- ยาผสมโคคลาน สูตร 2บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
- ยาผสมโคคลาน สูตร 2บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาแก้ไข้เพื่อเสมหะแก้ไข้เพื่อเสมหะ (อาการไข้ที่มีอาการสะบัดร้อนสะท้านหนาว เป็นหวัด)
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ยาปะโตลาธิคุณแก้ไข้เพื่อกำเดาและเสมหะ แก้ไข้จับวันเว้นวัน
- ตรีผลสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับลม และช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตรีผลสมุฏฐานช่วยปรับสมดุลธาตุ มีส่วนช่วยในการขับลม และช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
- ตำรับสมุนไพรบำรุงร่างกาย สูตร 6บำรุงร่างกาย
ศักยภาพการพัฒนา
ต่อยอดมะตูมเป็นผลิตภัณฑ์กับกลุ่ม TIBD
อยู่ในตำรับที่จดแจ้งได้19 ตำรับใช้เป็นตัวยาในตำรับผสม
เกณฑ์คุณภาพวัตถุดิบตาม THP5 หัวข้อใช้ตรวจรับวัตถุดิบก่อนผลิต
สารสำคัญที่ตำรากำหนดปริมาณไม่น้อยกว่า 0.1% w/wimperatorin
ต่อยอดได้ 3 ทาง 1ยื่นจดแจ้งตามตำรับ2ปรับสูตรแล้วยื่นแจ้งรายละเอียด3พัฒนาเป็นยาพัฒนาจากสมุนไพร (ข.) หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ (ค.)ดูเส้นทางต่อยอด